Bảo quản filament: giữ nhựa in 3D khô và bền lâu

Hầu hết nhựa in 3D hút ẩm từ không khí, và nhựa ẩm gây kéo sợi, bề mặt sần, bản in yếu. Vì vậy nguyên tắc đầu tiên là luôn bảo quản trong túi kín có gói hút ẩm sau mỗi lần sử dụng; đây cũng là lý do cuộn nhựa CAILAB được đóng gói hút chân không ngay từ đầu.

Nguyên tắc thứ hai là tránh ánh nắng trực tiếp và nơi có độ ẩm cao: nhiệt độ phòng ổn định, khô ráo là lý tưởng. Cách nhận biết và xử lý nhựa đã bị ẩm được trình bày ở bài sấy filament; bài này tập trung vào phòng ngừa.

Cách rẻ và hiệu quả là túi zip dày (hoặc túi hút chân không có van) kèm một hai gói silica gel. Silica gel là chất hút ẩm dạng hạt xốp, giữ hơi nước trên bề mặt rất lớn của các lỗ nhỏ bên trong hạt, nên làm giảm độ ẩm trong không gian kín.

Hãy ép bớt không khí trước khi đóng túi: càng ít không khí, càng ít hơi nước để gói hút ẩm phải xử lý. Đừng vứt gói hút ẩm đi kèm cuộn mới; giữ lại và cho vào túi mỗi lần cất.

Nếu in thường xuyên, một hộp kín có gói hút ẩm hoặc hạt chống ẩm tái sử dụng được sẽ tiện hơn túi zip mỗi lần, đặc biệt với PETG, TPU và các dòng đặc biệt (bóng lụa, sợi carbon). Hộp nhựa có nắp gioăng cao su là lựa chọn phổ biến; một số hộp có sẵn lỗ để dẫn sợi ra máy in qua ống PTFE.

Đặt một ẩm kế điện tử nhỏ trong hộp để biết khi nào cần thay hạt hút ẩm. Theo hướng dẫn của Bambu Lab, không khí trong nhà thường ở khoảng 45–65% độ ẩm tương đối, còn phần lớn filament chỉ giữ khô lâu khi được cất ở dưới khoảng 20%; độ ẩm trong hộp càng thấp, nhựa càng giữ khô lâu. Khi số đo trên ẩm kế tăng dần lên, đó là lúc hạt hút ẩm đã gần bão hòa.

1. Theo dõi hạt chỉ thị: nhiều loại silica gel có hạt chỉ thị chuyển từ màu này sang màu khác (tùy loại, ví dụ vàng sang xanh lá) khi đã hút no ẩm.
2. Đổ hạt ra khỏi túi, trải thành lớp mỏng (khoảng 2 cm trở xuống) trên khay chịu nhiệt như gốm, thủy tinh hoặc giấy nhôm; không dùng hộp nhựa.
3. Sấy ở khoảng 80–90°C trong 1–3 giờ tùy mức ẩm, không vượt quá khoảng 100°C để không làm hỏng cấu trúc hạt (theo hướng dẫn của Bambu Lab).
4. Để nguội trong hộp kín rồi cho lại vào túi hoặc hộp đựng nhựa.

Nhiều vùng ở Việt Nam có độ ẩm không khí cao quanh năm, và miền Bắc có những đợt nồm ẩm cuối đông, đầu xuân khi tường và sàn đọng nước. Trong những ngày đó, cuộn nhựa để hở cạnh máy chỉ một đêm cũng có thể hút đủ ẩm để in kém đi, nhất là PETG và TPU.

Vào mùa nồm, hãy cất mọi cuộn vào hộp kín ngay sau khi in, ưu tiên in trực tiếp từ hộp chống ẩm cho bản in dài, và kiểm tra hạt hút ẩm thường xuyên hơn. Phòng có máy hút ẩm hoặc điều hòa giúp giảm độ ẩm chung nhưng không thay được hộp kín.

Nếu bạn đang chọn thêm màu, các dòng nhựa PLA như PLA Bóng Lụa Xmas Green hay nhựa PETG đều nên được cất theo cùng quy tắc trên ngay từ cuộn đầu tiên.

• Tránh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt (cạnh cửa sổ, nóc tủ lạnh, gần máy in ABS đang chạy): tia UV và nhiệt có thể làm nhựa phai màu và giòn dần, và PLA bắt đầu mềm ở khoảng 55–60°C, mức nhiệt dễ gặp trong ô tô đỗ ngoài nắng.
• Luôn kẹp hoặc luồn đầu sợi vào lỗ ở mép cuộn khi tháo khỏi máy. Đầu sợi thả lỏng sẽ bung ra, đè chéo lên các vòng khác và gây rối, làm kẹt sợi giữa chừng bản in.
• Cất cuộn trên giá, không chồng vật nặng lên làm méo lõi cuộn.
• Dán nhãn loại nhựa, màu và ngày mở túi lên mỗi cuộn; khi bản in có vấn đề, bạn biết ngay cuộn nào đã để lâu và cần sấy.