PLA ánh kim (Metallic) và ánh trai (Pearl): đặc điểm và cách in

Hiệu ứng ánh trai (pearlescent) trong sơn, mỹ phẩm và nhựa nói chung thường đến từ các vảy khoáng rất mỏng, phổ biến là mica được phủ một lớp oxit kim loại như titan dioxit hoặc oxit sắt. Ánh sáng phản xạ ở nhiều lớp mỏng chồng lên nhau và giao thoa, nên bề mặt có chiều sâu và ánh sắc thay đổi nhẹ khi nhìn từ các góc khác nhau. Hiệu ứng ánh kim thường dùng vảy phản xạ mạnh hơn (vảy kim loại rất mịn hoặc hạt hiệu ứng dạng vảy) để bắt chước độ sáng của bề mặt kim loại.

Loại hạt và tỉ lệ pha cụ thể là công thức riêng của từng nhà sản xuất. Catalog chỉ mô tả hiệu ứng bề mặt: dòng CAILAB PLA Ánh Kim là "ánh kim, hiệu ứng kim loại sang trọng", còn PLA Ánh Trai là "ánh trai (pearlescent), lấp lánh nhẹ khi đổi góc nhìn".

Khi nhựa chảy qua đầu phun, các vảy dẹt có xu hướng nằm xuôi theo dòng chảy, tức song song với đường nhựa được đặt xuống. Trên thành đứng của vật, vảy nằm gần như song song với bề mặt nên phản chiếu đều và cho độ sáng rõ nhất. Trên mặt trên phẳng, các đường nhựa chạy ngang dọc nên ánh sáng phản xạ theo nhiều hướng, bề mặt thường trông khác thành bên.

Ở những chỗ dòng chảy bị xáo trộn như đường nối lớp, góc gấp, hoặc nơi tốc độ in thay đổi đột ngột, vảy có thể nằm lệch hướng và tạo thành vệt tối hoặc vệt mờ gọi là flow line. Vệt này thuộc bản chất của vật liệu có vảy; ta chỉ giảm được, khó loại bỏ hẳn.

Với vân lớp in, hiệu ứng có hai mặt: độ lấp lánh làm mắt ít chú ý đến từng lớp, nhưng dưới đèn rọi xiên, bề mặt phản chiếu mạnh lại làm nổi rõ các gờ lớp. Vì vậy hãy đánh giá bản in dưới ánh sáng mà vật sẽ được trưng bày.

Bóng lụa (silk) tạo độ bóng chủ yếu nhờ công thức nhựa làm bề mặt trơn láng, xem bài PLA Silk bóng lụa. Ánh kim và ánh trai dựa vào hạt phản xạ, nên độ lấp lánh rõ hơn và phụ thuộc hướng nhìn hơn. Một số mã ánh trai như Purple&Blue&Gold còn có nhiều sắc trong một mã; nếu bạn quan tâm cơ chế nhiều màu, xem bài nhựa cầu vồng và đa sắc.

1. Bắt đầu từ thông số trên trang sản phẩm, ví dụ PLA Ánh Kim Silver: đầu phun khuyến nghị 210°C, bàn 55°C, tốc độ 35-55 mm/s. Nếu máy lạ với dòng nhựa này, in tháp nhiệt độ theo bài nhiệt độ in.
2. Giữ tốc độ thành ngoài ổn định và vừa phải. Tốc độ và gia tốc thay đổi liên tục làm dòng chảy thay đổi, là nguyên nhân thường gặp của vệt flow line.
3. Đặt đường nối lớp ở mặt sau hoặc ở cạnh sắc, vì ở đường nối vảy dễ nằm lệch nhất và vệt sẽ dễ thấy trên bề mặt phản chiếu.
4. Cân nhắc in thành ngoài trước thành trong (outer wall first) nếu bề mặt ngoài bị vệt; cách này có thể cho dòng chảy ở thành ngoài đều hơn, đổi lại phần nhô (overhang) có thể kém đẹp hơn.
5. Nếu vệt vẫn rõ, một đầu phun lớn hơn (ví dụ 0.6 mm) kèm lớp dày hơn có thể giảm vệt do dòng chảy ít bị xáo trộn hơn; kết quả tùy mẫu và máy, nên in thử một khối nhỏ trước.
6. Với mặt trên phẳng, chức năng ủi bề mặt (ironing) trong slicer có thể làm mặt trên đều hơn; hãy thử trên mẫu nhỏ vì hiệu quả với nhựa có hạt hiệu ứng không đồng nhất.

Một số loại hạt tạo hiệu ứng là hạt khoáng, mà khoáng thường cứng hơn đồng thau của đầu phun phổ thông. Vì vậy, nói chung, nhựa có hạt hiệu ứng có thể mài mòn đầu phun đồng ở mức nhẹ khi dùng lâu dài; mức độ phụ thuộc loại hạt, kích thước và tỉ lệ pha. Đây là lưu ý chung cho nhóm nhựa có phụ gia, không phải nhận định về một sản phẩm cụ thể.

Cách theo dõi đơn giản: nếu sau thời gian dài in nhựa có phụ gia mà đường nhựa trở nên to bất thường, chi tiết nhỏ kém sắc, hãy kiểm tra lỗ đầu phun và thay khi cần. Nếu bạn in rất nhiều loại nhựa có phụ gia, đầu phun thép tôi cứng là lựa chọn đáng cân nhắc.

• PLA ánh kim không dẫn điện và không đánh bóng được như kim loại; vật in nhẹ như PLA thường (khối lượng riêng theo catalog 1.26 g/cm³).
• Khả năng chịu nhiệt và độ bền cơ học về cơ bản như PLA nền: vật in có thể mềm và biến dạng trong môi trường nóng như trong xe đậu ngoài nắng. Đặc tính chung của PLA có ở trang nhựa PLA.
• Nhựa "metal-filled" (pha bột đồng, đồng thau...) là nhóm khác: nặng hơn hẳn, có thể đánh bóng lộ kim loại, thường mài mòn mạnh hơn. Đừng nhầm hai nhóm này khi chọn mua.
• Ứng dụng hợp lý: mô hình nhân vật, giáp và đạo cụ cosplay, đồ trang trí, vỏ hộp, huy hiệu, chi tiết cần vẻ ngoài kim loại mà không cần tính chất kim loại.