Lỗi stringing (kéo sợi, tơ nhện): nguyên nhân và cách khắc phục

Stringing là các sợi nhựa mảnh nối giữa hai phần tách rời của mô hình, ví dụ giữa hai cột, hai ngón tay của tượng hoặc các chữ nổi. Oozing là cùng hiện tượng nhưng ở dạng giọt hay vệt nhựa thừa bám lên thành mô hình tại nơi đầu phun dừng hoặc bắt đầu một đường in. Cả hai đều do nhựa trong buồng nhiệt vẫn chảy ra khi máy không chủ động đùn.

Sợi rất mảnh, có thể thổi bay hoặc gỡ dễ, thường là lỗi nhẹ do nhiệt độ hoặc retraction. Sợi dày, nhiều, kèm tiếng lách tách hoặc bề mặt rỗ, sủi bọt nhỏ thì nên nghĩ ngay tới filament ẩm. Nếu ngược lại bạn thấy đường in bị thiếu nhựa, đứt quãng sau khi đã tăng retraction quá nhiều, đó có thể là dấu hiệu của tắc đầu phun hoặc heat creep, cần xử lý ở trang riêng.

Retraction là thao tác kéo ngược filament một đoạn ngắn trước khi đầu in di chuyển, để giảm áp suất trong buồng nhiệt. Hai thông số chính là khoảng cách rút (mm) và tốc độ rút (mm/s). Giá trị phù hợp phụ thuộc nhiều vào kiểu bộ đùn, vì vậy hãy bắt đầu từ cấu hình mặc định của hãng máy cho đúng loại nhựa.

Với bộ đùn direct drive (motor đùn đặt ngay trên đầu in), khoảng cách rút thường nhỏ, khoảng 0,5–2 mm. Với bộ đùn bowden (motor đặt trên khung, đẩy sợi qua ống PTFE dài), sợi có độ trễ trong ống nên thường cần khoảng 3–7 mm, tùy chiều dài ống. Tốc độ rút phổ biến khoảng 25–45 mm/s; tốc độ quá cao có thể làm bánh răng gặm sợi.

Không nên tăng retraction vô hạn: rút quá dài có thể kéo nhựa nóng lên vùng lạnh của họng nhiệt, nguội lại và gây kẹt. Nếu đã tăng tới mức hợp lý mà vẫn kéo sợi, nguyên nhân gần như chắc chắn nằm ở nhiệt độ hoặc độ ẩm.

1. Kiểm tra độ ẩm trước: nếu cuộn đã để ngoài không khí lâu, nghe tiếng lách tách hoặc thấy hơi nước, hãy sấy nhựa rồi mới chỉnh thông số. Chỉnh retraction trên sợi ẩm chỉ che triệu chứng.
2. In một tháp nhiệt độ và chọn mức thấp nhất vẫn cho bám lớp tốt; cách in tháp và dải nhiệt từng vật liệu có trong bảng nhiệt độ đầu phun và bàn in.
3. In một mẫu retraction test (hai hoặc nhiều cột nhỏ cách nhau vài cm). Đổi khoảng cách rút từng bước khoảng 0,5 mm với direct drive hoặc khoảng 1 mm với bowden, giữ nguyên các thông số khác.
4. Khi khoảng cách đã ổn, thử tốc độ rút trong dải khoảng 25–45 mm/s và chọn mức sạch nhất mà không làm sợi bị mài.
5. Bật các tùy chọn di chuyển: combing hoặc avoid crossing perimeters để đầu in đi bên trong mô hình, tăng tốc độ travel, bật wipe khi kết thúc đường in.
6. In lại mô hình thật và so sánh. Chỉ thay đổi một thông số mỗi lần để biết chính xác điều gì có tác dụng.

PETG nổi tiếng dễ kéo sợi hơn PLA vì độ nhớt khi nóng chảy và tính dính của nó. Thường cần chấp nhận một ít sợi mảnh, rồi dọn sau khi in. Với PETG, giảm nhiệt về nửa dưới dải khuyến nghị và giảm nhẹ tốc độ rút thường hiệu quả hơn tăng khoảng cách rút. Ví dụ, dòng PETG Tiêu Chuẩn của CAILAB có dải đầu phun khoảng 220–245°C theo thông số trên trang sản phẩm; hãy bắt đầu tháp nhiệt từ dải này. Xem thêm đặc tính chung tại trang nhựa PETG.

TPU là nhựa dẻo nên retraction dài dễ làm sợi bị nén, cong trong đường dẫn và gây kẹt. Với TPU thường đặt retraction rất ngắn hoặc tắt hẳn, in chậm, và dựa vào nhiệt độ thấp vừa đủ cùng đường di chuyển ngắn để hạn chế sợi. TPU cũng hút ẩm, nên sợi ẩm là nghi phạm đầu tiên cần loại trừ khi TPU kéo sợi nhiều; xem TPU Dẻo 95A và trang nhựa TPU.

PLA thường ít kéo sợi nhất. Nếu PLA kéo sợi rõ rệt, hãy nghi nhiệt độ quá cao hoặc cuộn đã ẩm trước khi đụng tới retraction.

Sợi mảnh có thể gỡ bằng tay, nhíp hoặc dao rọc giấy. Cách nhanh là hơ súng khò nhiệt (heat gun) lướt qua thật nhanh ở khoảng cách vừa phải: sợi mảnh nóng lên nhanh hơn thành mô hình nên co lại và biến mất. Không giữ súng khò lâu một chỗ, nhất là với PLA, vì bề mặt có thể bóng lên hoặc biến dạng. Phần sót lại có thể chà nhẹ.

• Giữ filament khô, bảo quản trong hộp kín có hạt hút ẩm sau mỗi lần in.
• Lưu một profile riêng cho từng loại nhựa (PLA, PETG, TPU) thay vì dùng chung một bộ retraction.
• Chạy lại retraction test khi đổi đầu phun, đổi ống PTFE hoặc chuyển sang cuộn nhựa khác hãng.
• Sắp xếp nhiều vật trên bàn in sao cho đường di chuyển giữa chúng ngắn.